Pas më shumë se tri dekadash në skenën politike, përfshirë rënien e regjimit të Sllobodan Millosheviqit dhe dy dekada nën udhëheqjen e Ivica Daçiqit, Partia Socialiste e Serbisë po përballet me humbjen e saj më të rëndë.
Për herë të parë që nga themelimi i saj në vitin 1990, kjo parti ka mbetur jashtë Parlamentit.
Në zgjedhjet e 25 tetorit, socialistët fituan pak më shumë se 90,000 vota, që ishin të pamjaftueshme për të kaluar pragun zgjedhor prej tre për qind.
Partia u themelua nga Sllobodan Millosheviqi, dhe gjatë 20 viteve të fundit ajo udhëhiqet nga Ivica Daçiqi, i cili është ministër i Punëve të Brendshme në largim dhe i orientuar drejt Rusisë.
Që nga ardhja në pushtet e Partisë Përparimtare Serbe (SNS) në vitin 2012, socialistët kanë qenë partnerë të qëndrueshëm në koalicionin qeverisës.
Edhe Përparimtarët kanë shënuar humbjen e tyre të parë zgjedhore që nga ardhja në pushtet 14 vjet më parë, pasi Lista Studentore fitoi bindshëm zgjedhjet me 2.2 milionë vota.
Partia që udhëhoqi vendin drejt luftërave në Kroaci, Bosnje e Hercegovinë dhe Kosovë, i mbijetoi periudhës pas ndryshimeve të 5 tetorit 2000, kur regjimi i Millosheviqit ra.
Megjithatë, në prag të zgjedhjeve, SPS-ja mbeti pa disa funksionarë të lartë, ndërsa një pjesë e të rinjve të saj e braktisën partinë. “Socialistët nuk e kuptuan momentin historik në të cilin ndodhet Serbia dhe kjo do t’u kushtojë me zhdukjen e tyre politike”, thotë politologu Dushko Radosavleviq për Radio Evropa e Lirë (REL).
Sipas rezultateve jozyrtare të zgjedhjeve, SPS-ja fitoi 2.16 për qind të votave, çka nuk mjaftoi për ta kaluar pragun zgjedhor.
Zgjedhjet u karakterizuan nga një pjesëmarrje e lartë e votuesve, prej 68 për qind, më e larta që nga zgjedhjet federale dhe presidenciale të vitit 2000.
Edhe pse në garën zgjedhore morën pjesë 18 lista, atmosfera ishte e ngjashme me atë të një referendumi, me dy lista si favoritë: “Serbia e Bashkuar” dhe lista e protestave masive kundër qeverisë.
Kreu i socialistëve, Ivica Daçiq, deklaroi se nuk ishte i kënaqur me rezultatin dhe e cilësoi atë si pasojë e “atmosferës së referendumit”.
Ai pranoi se humbja ishte “një betejë të humbur” dhe tha se do të vazhdojnë të luftojnë për Serbinë.
Ky është rezultati më i dobët zgjedhor i SPS-së që nga fillimi i koalicionit me Përparimtarët dhe tregon një prirje të rënies së mbështetjes elektorale për partinë.
Një pjesë e anëtarësisë kishte shprehur pakënaqësi për mënyrën e udhëheqjes së SPS-së.
Branko Ruzhiq, një nga figurat më të spikatura, u përjashtua nga partia pas mbështetjes së tij për protestat studentore.
Më pas, Boris Milliqeviq, pas 16 vjetësh anëtarësie, gjithashtu e braktisi partinë, duke shprehur pakënaqësi për kursin politik që kishte marrë SPS-ja.
Politologu Radosavleviq vlerëson se largimi i anëtarëve nuk ndikoi në rezultatin zgjedhor, duke theksuar se udhëheqja e partisë ishte “e shkëputur nga populli”.
Ai beson se SPS-ja e ka përfunduar veprimtarinë e saj dhe do të shpërbëhet.
Pas largimit, Ruzhiq njoftoi se po punonte për themelimin e një partie të re, duke theksuar se ajo do të përqendrohet në mënyrën se si e shohin Serbinë e së ardhmes.
SPS-ja, e themeluar në vitin 1990, e ka pasur një histori të gjatë dhe të kontestuar, duke qenë forcë politike në kohë të vështira për vendin.
Pas rënies së Millosheviqit, Daçiqi e mori drejtimin dhe u distancua nga retorika e viteve ’90, duke u bashkuar në koalicionin qeverisës me Partinë Demokratike dhe më pas me Partinë Përparimtare Serbe.
Më 2023, SPS-ja përballet me një të ardhme të pasigurt në politikën serbe.
